|
|
|
Hoeselt Vrugger | Contact | Zoeken |
- Ach zo zat dat
- Èn 't plat gëzaat
- Kiekjes gekeken
- In 't landschap
- In steen, hout en goud
- Uit de volksmond
- Voorvaderen
- Links
- Zoeken
- Volledig archief
In 't landschap
Voor galg en rad
Opgegroeid voor galg en rad ...Achter oude uitdrukkingen schuilen oude werkelijkheden. Wie vroeger de wet aan zijn laars lapte liep inderdaad een vrij reële kans ooit te eindigen op één of ander schavot, aan een galg of op een rad ...
In de middeleeuwen was rechtspraak een heerlijk recht dat toekwam aan de heer van de heerlijkheid. Veelal stelde die heer een schout aan als officier van justitie en benoemde hij zeven vooraanstaande mannen als schepenen. In stad en dorp was het de plaatselijke schepenbank die recht sprak, meestal ook in criminele zaken. Alleen als de heer van de heerlijkheid niet bekleed of beleend was met de hogere justitie werden de zware criminele feiten berecht door een hogere rechtbank.
Voor zware vergrijpen, een rekbaar begrip, sprak de rechtbank zonder al te veel scrupules het doodvonnis uit en ze bepaalde ook de wijze van berechting. Voor foltering en terechtstelling deed men beroep op een beul.
Dood door verhanging aan de galg was een betrekkelijk milde dood. Het kon veel erger: verbranding, vierendeling, radbraking ...
Jan Meyers verongelukt op de Gijsenakker
Tot vóór de aanleg van de Terpoortenlaan, liep dwars doorheen de Gijsenakker een oude veldweg. Langs deze veldweg hadden de Althoeselaren van vele generaties terug, bij het begin van de 19de eeuw een arduinen veldkruis geplant. Het moest voorbijgangers ten eeuwigen dage herinneren aan het dodelijke ongeluk dat Jan Meyers aan de vooravond van Allerheiligen 1803 daar overkomen was.
De Grot
We schrijven 1939.
Een jaar van mobilisaties en oorlogsdreiging.
In Hoeselt is René Nartus burgemeester, Jan-Mathieu Donné pastoor en Mathieu Vliegen kapelaan.
De drie paelsteenen
Mensen hebben grenzen altijd belangrijk gevonden. Grenzen bakenden bezittingen, machts- en rechtsgebieden af. Zo komt het dat met geregelde tussenposen de grenzen of limieten van een dorp werden afgetreden en opgetekend. Het aftreden van de limieten was een openbaar gebeuren waaraan zowel de schout en schepenen van het betreffende dorp als die van het aangrenzende dorp (of stad) deelnamen. Daarenboven was ook een groot deel van de bevolking verplicht aanwezig bij de evenementen: enerzijds vorderde men de krasse ouderlingen die van onheuglijk lang geleden al wisten dat de grens 'hier' lag en dat het in hun grootvaders tijd ook al zo was; anderzijds moest de jonge garde present zijn om deze wetenschap goed in haar oren te knopen want ooit zou de tijd komen dat zij op hun beurt mochten uitleggen waar het dorp eindigde.
Putten, poelen en grachten. De watervoorziening in het centrum van Hoeselt van in Jezukes tijd tot aan de twintigste eeuw...
Jezukes tijd ligt misschien iets té ver in het verleden, maar van zodra er in de geschreven bronnen sprake is van het Dorp van Hoeselt, in de moderne plaatsnaamgeving is dat van de Grot tot aan de Zapstraat of Sapstraat, kende het Dorp een uniek systeem van watervoorziening dat o.a. gebaseerd is op de natuurlijke helling van de Dorpsstraat.
Wie geluk had dat er een waterader onder zijn perceel liep, maar vooral wie het zich financieel kon permitteren, boorde een eigen waterput. Voor de gewone man was dat al gauw te hoog (of te diep) gegrepen. Immers, toen de pastoor in het begin van de 18de eeuw van de gemeente een toelage kreeg om bij de pastorij een put te zetten, bedroeg de toelage 100 gulden, dat was meer dan honderd keer het dagloon van een gewone werkman! Een groot deel van de bewoners van het Dorp maakte voorzeker gebruik van de openbare voorzieningen.