Burgemeesters van Romershoven van 1830 tot 1970 en een beetje meer over een toen nog zelfstandige gemeente

Renerius Bollen (1831 - 1845)
Renerius Bollen is geboren op 24.04.1776 als derde uit een gezin van zeven kinderen.
Renerius of Renier, trouwde in 1805 met Anna Maria Geuskens van Hoeselt. Ook in Bilzen waren er twee zondagen een “Publication de mariage.” In het register werd netjes in sierlijke letters genoteerd: “ l’an treize de la république, le dix huit de messidor le dimanche – annonce qu’il y a promesse de mariage entre René Bollen, 29 j., cultivateur…zoon van Jan Bollen en A. Marie Schils… et Anne Marie Geuskens, 25j. de Loeffeld, Hoeselt, dochter van Herman Geuskens en Judith Wolters.” Het jonge koppel woonde aanvankelijk op Loffelt in Hoeselt, een hoeve met “stand”, waar blijkbaar ook hun negen kinderen zijn geboren.
De echtgenoten Bollen-Geuskens kochten in 1816 de winning “Rensroy” (Rensel) op den Dries in Romershoven, aldus de kroniek van de familie Bollen.
***********
Los van het opzet van deze bijdrage, maar voor de goede orde toch volgende historiek van de winning Rensroy. Wie de kroniek van de familie Bollen er op naslaat, zal merken dat hier vermeld wordt dat de hoeve Rensroy door de echtgenoten Bollen-Geuskens werd aan gekocht in 1816. Dit echter in tegenstelling tot de informatie die we in de familiekroniek Paquay kunnen vinden. Daarom volledigheidshalve en voor een goed begrip toch eventjes een kleine zijsprong naar de familie Paquay.
Pierre Paquay, gehuwd met Beatrice Delvaux, verhuisde begin 18de eeuw van Milmort naar Hoeselt waar hij zich vestigde in het dorp op het goed van de Moffarts. Omstreeks 1720 werd hij pachter van het Hof ter Poorten in Alt-Hoeselt (eigendom van de Landcommanderij Alden Biezen.) Pierre Paquay overleed op 19.11.1741 en werd begraven in de kerk van Alt-Hoeselt. Zijn zoon Petrus (°1712) nam de pacht over van zijn vader.
Petrus was getrouwd met Maria Elisabeth Somers van Bilzen. Het echtpaar had zes kinderen: de oudste, zoals toenmalig gebruikelijk, was eveneens een Petrus. Hij werd priester en in 1780 pastoor in Romershoven, belast met de herderlijke taak zijn Romershovense schapen te behoeden tegen aardse verleidingen en het promoten van hemelse deugden voor het zielenheil van zijn devote parochianen. Hij combineerde deze “verheven opdracht” met het rentmeesterschap op het kasteel van ’s Herenelderen (graaf de Renesse). In 1791 breidde hij zijn activiteiten verder uit en werd groot-rentmeester van de abdij van Herkenrode en geheimschrijver van de abdis. (Een geheimschrijver was een vertrouweling van een hoger geplaatste en staat o.m. in voor diens correspondentie.) Het minste wat je kunt zeggen is dat onze pastoor een bezig bijtje was, die zowel frequenteerde in de eerste middeleeuwse stand: de geestelijkheid, als in de tweede stand: de adel. Tegenwoordig zou dit blijk geven van een optimaal geslaagde cumul binnen een meesterlijk uitgesponnen netwerk.
Vader Petrus Paquay was overleden op 12.12.1773 en net als zijn vader begraven in de kerk van Alt-Hoeselt. Als pachter van het Hof ter Poorten werd hij opgevolgd door zijn zoon Louis (°1748). In 1778 trouwde Louis met Maria Bosch, dochter van Mathias Bosch en Maria Catharina Huygen, Mathias was schepen in Hoeselt.
In 1788 kocht Louis Paquay de winning Rensroy van baron de Goeswin. Zo kwam de familie Paquay in het bezit van deze hoeve op den Dries in Romershoven. Op 26.02.1820 overleed vader Louis Paquay, waarna de kinderen Paquay de hoeve Rensroy, als erfgoed verkochten. M.a.w. zoals hoger vermeld, zijn de beide familiekronieken niet gelijkluidend wat betreft de datum van aankoop door de echtgenoten Bollen-Geuskens (1816 volgens familiekroniek Bollen)/ en het jaar van de verkoop door de kinderen Paquay (in 1820, na het overlijden van hun vader volgens de kroniek van de familie Paquay). Volgens de bevolkingslijst van Hoeselt (1821) woonde het gezin Bollen toen nog op de hoeve “Loffelt” (gelegen onder Hoeselt). Ook hun twee jongste kinderen, zoontje Mattheüs (°1822) en dochtertje Anna Maria (°1825) werden geboren op de winning Loffelt.

*********

Alleszins is het zo dat Renier Bollen ‘kort’ na zijn verhuis naar hoeve Rensroy het reeds tot burgemeester schopte in Romershoven. Hij bekleedde dit mandaat vanaf 04.06.1831. Schepenen tijdens deze eerste bestuursperiode waren Gilles Renwa en Jan Mombeek. Er was toen geen kiesplicht, wel een kiesrecht. In die tijd was immers het cijnskiesstelsel van toepassing: om kiesgerechtigde te zijn, moest je tot de gegoeden, de notabelen, de “grand chic”, behoren. Zo moest je o.m. een bepaald minimum bedrag kiescijns betalen of op professioneel vlak actief zijn als advocaat, notaris, geneesheer… m.a.w. deel uitmaken van de toenmalige “dorpselite” waarvoor jan met de pet spontaan zijn klak afnam om zijn diepe eerbied te betuigen. Uit de gegevens van de toenmalige (anno 1842) administratie van kadaster, blijkt dat de winning Rensroy met een kadastraal inkomen van zesendertig gulden het hoogst belaste pand was van Romershoven. Ons dorp telde in die tijd 357 inwoners en 66 belaste woningen met een totaal kadastraal inkomen van 582 gulden.
Terug naar onze burgemeesters. In de volgende legislatuur 1836-1842 werd Renier Bollen opnieuw verkozen tot burgemeester. De schepenzitjes werden weer ingenomen door Gilles Renwa en Jan Mombeek. Politici waren blijkbaar ook toen reeds een taai ras die moeilijk van hun zitjes te krijgen waren. Tijdens deze bestuursperiode verving Jan Ket(t)elslegers vanaf 27.01.1840 schepen Jan Mombeek.

**********

Ook in die tijd gingen de gemeenteraadsverkiezingen al eens gepaard met heel wat gekrakeel. Lees eventjes met ons mee want reeds in 1836, na de stembusgang voor de twee legislatuur, was er heibel in ons dorpje en werd zelfs een P.V. opgesteld:
“Procesverbaal 1836: Straatlawaai wegens ontevredenheid gemeenteraadsverkiezingen.”
Burgemeester Renier Bollen vernomen hebbende dat zondag l.l. den twintigste dezer maand de gemeente gestoord geworden is door een groot straatlawaai en dat hetzelve ontstaan was uit de bespotting der wetten van het land wegens de keus der gemeenteregering zo hebben we, na de daders hier van gezocht te hebben, gevonden dat Jan Wagemans zoon van Jan oud dertien jaren dat den zelven op een blikken spuit slaande het dorp op en af gegaan is, zijnde gevolgd door enige mannen met schietgeweren, dat dit geruis wederom herhaald is tussen 7 en 8 uur in de avond na dat enige schoten gelost werden hebben ze zich onmiddellijk naar de herberg Machiel Nelissen begeven alwaar zich bevonden en aan een nieuwe keus van gemeenteregering deelgenomen hebben… Verder volgt een lijst met de namen van de in de herberg aangetroffen aanwezigen.
In een ander verslag lezen we een volgende “bepeinzing”:
“Wat is de achtergrond van het hele rumoer, gaat het om naijver tussen Dries en Dorp, of gaat het om centen voor sommigen? Op den 20-11-1836 om 10 uren in de avond heeft de burgemeester vergezeld van de schepenen Mombeek en Renwaer (sic) in de herberg van Machiel Nelissen getroffen.” Ook hier volgt de nominatieve lijst van de aanwezigen, waarvan we er toch enigen uitpikken:
*Lambert Verjans, geboren alhier 16-3-1771, gehuwd met kinderen, goed bestaan, veroordeeld in Hasselt, Tongeren en Maastricht. (Merkwaardig lijkt ons dat in dit verslag melding werd gemaakt van ‘veroordelingen’, terwijl in het “officiële p.v.” hiervan geen spoor is terug te vinden. Zien we hier in 1836 een ietsiepietsie van een embryonale fase van wat we anno 2021 “fake news” gaan noemen?)
*Gisbert Felix Verjans, zoon van voornoemde; geboren alhier 20-11-1819, woont bij zijn vader;
*Willem Verjans, landbouwer, zoon van Lambert voornoemd;
*Frans Jorissen, gekozen schepen, geboren alhier 4-7-1807, gehuwd met kinderen, goed bestaan. (Vermits Frans Jorissen op de aanwezigheidslijst vermeld wordt als gekozen “schepen” duidt dit er op dat hij herkozen was voor deze tweede bestuursperiode en mogelijker wijze dat hij tijdens de eerste legislatuur (even?) interim-schepen kan zijn geweest.)

Lambert Verjans (°Romershoven 13.05.1780 - en niet 16.03.1771 zoals vermeld in het verslag), eigenlijk de pater familias aller Verjansen in Romershoven, was samen met twee van zijn zonen aanwezig bij het “morrend volk” in de herberg van Machiel Nelissen. Die twee zonen, Willem, toen 26 jaar oud (°12.05.1810) en Gisbert-Felix, een broekje van amper 17 jaar ( en net op zijn verjaardag, °20.11.1819, in de herberg aanwezig!), zullen later aan de basis liggen van de splitsing van “de twee stammen van de Romershovense Verjansen”: enerzijds de stam van Hein en Mina en anderzijds de stam van Lange Bertie. Zoon Willem zal immers de papa worden van Lambertus Hendricus Verjans (alias Hein), die trouwt met Philomena Nelissen (alias Mina). Gisbert-Felix wordt papa van de in Bilzen (Merem) geboren Lambertus (alias Lange Bertie), die in 1855 in Romershoven belandt na eventjes in Hoeselt te hebben gewoond in het tolhuisje ter inning van de bareelrechten (ter hoogte van het vroegere café ‘In de zon’) op de toen pas aangelegde steenweg Tongeren – Bilzen.

**********

Weer naar onze vroede bestuurders. Ook voor de derde legislatuur blijft Renier Bollen op post als burgemeester en dit tot aan zijn overlijden op 09.04.1845. Hij wordt opgevolgd door zijn zoon, eveneens met de naam Renier. Eind december 1845 neemt Renier Bollen (junior) ontslag en wordt gemeentesecretaris. Als burgemeester wordt hij opgevolgd door Frans(ciscus) Jorissen, schepenen blijven Gilles Renwa en Jan Ket(t)elslegers. Op 14.08.1847 wordt Gilles Renwa als schepen vervangen door Guillaume Schepers.
Vanaf 1848 tot 1878 neemt Laurens Willems als burgemeester de sjerp over van Frans Jorissen. Laurens Willems was afkomstig van Werm (°25.12.1803) en gehuwd met Anna Maria Menten. Schepenen waren Jan Ketelslegers en Guillaume Schepers.
**********
Toenmalig pastoor, G. Boelen, gaf opdracht tot het gieten van de grote Mariaklok (dit is de kerkklok die later, in 1943, door de Duitsers zou worden weggehaald uit de toren van ons Sint-Jan de Doperkerkje). Burgemeester Willems was in 1869 peter van deze klok, Maria Timmermans was meter.
**********
Laurens Willems is overleden op 03.12.1878, Jan Ketelslegers neemt als schepen de bevoegdheden over van de overleden burgemeester en dit van eind december 1878 tot begin april 1879. Vanaf 27.04.1879 werd hij burgemeester, functie die hij zou blijven vervullen tot december 1895.
Willem Vanderlinden werd in december 1895 eventjes “voorlopig burgemeester”.
**********
Vanaf eind december 1895 tot juni 1921 omgordde Arnold Nelissen de burgemeesterssjerp.
**********
Frans Ketelslegers volgde Arnold Nelissen op als “dienstdoend burgemeester” van juli tot oktober 1921.
**********
Vanaf oktober 1921 neemt Renier Vanderlinden de honneurs waar als burgemeester.
**********
Tot aan de verkiezingen van 1947 was Renier Vanderlinden burgemeester en Gielen en Ketelslegers schepenen. De stembusgang van 16.02.1947 gaf volgende verkozenen:
Vanderlinden Renier: 144 stemmen;
Vandormael Jozef: 106 stemmen;
Wagemans Pieter: 103 stemmen;
Ketelslegers Frans: 91 stemmen;
Thijsen Herman: 82 stemmen;
Crommen Julien: 58 stemmen;
Wagemans Louis: 47 stemmen.
Op 25.03.1947 werd de raad geïnstalleerd met Renier Vanderlinden als burgemeester, Thijsen Herman en Ketelslegers Frans worden verkozen als schepenen. De overige verkozenen bezetten de vier resterende zitjes als raadslid.
**********
In februari 1949 was er de wijding van de Onze-Lieve-Vrouweklok, ter vervanging van de in 1943 door de Duitsers gepikte grote Mariaklok. Burgemeester Vanderlinden was peter van deze nieuwe klok, meter was Maria Voets.
**********
De gemeenteraadsverkiezingen van 12.10.1952, voor de bestuursperiode van 01/1953 tot 12/1958, gaf volgend resultaat: op lijst 1 werden verkozen:
Renier Vanderlinden met 164 stemmen,
Vandormael Jozef: 140 stemmen,
Raskin Hubert: 112 stemmen
Crommen Joseph, eveneens 112 stemmen.
Op lijst 2 werden verkozen:
Croux Alfons: 119 stemmen,
Thijsen Herman met 107 stemmen
en ten slotte Wagemans Pieter.
Hierbij moeten we aanstippen dat Pieter Wagemans werd opgeroepen als 1ste opvolger ter vervanging van Gielen Paula. Zij werd wel verkozen met 132 stemmen, maar haar verkiezing werd echter vernietigd door de Bestendige Deputatie (Besluit van 10.11.1952) omdat zij de “volle ouderdom” van 25 jaar niet bereikt.
Voor deze legislatuur werd Vanderlinden Renier opnieuw voorzitter-burgemeester, terwijl Crommen Jozef en Raskin Hubert werden verkozen als schepenen en Thijsen Herman, Croux Alfons, Vandormael Jozef en Wagemens Pieter (1ste opvolger in vervanging van Gielen Paula) zetelden als raadsleden.
**********
De verkiezingen voor de bestuursperiode van 01/1959-12/1964, gaven volgende verkozenen:
Vanderlinden Renier: 245 stemmen
Raskin Hubert: 173stemmen
Crommen Josph 113 stemmen
Vandormael Jozef: 84 stemmen
Croux Alfons: 84 stemmen
Wagemans Pierre: 52 stemmen
Crommen Julien: 123 stemmen
Renier Vanderlinden werd opnieuw burgemeester, Crommen Joseph en Raskin Hubert werden als schepenen verkozen. De vier overige verkozenen zetelden als raadslid.
**********
Bij de stembusgang van 11.10.1964 (bestuursperiode vanaf 01/1965) werden volgende kandidaten verkozen:
Raskin Hubert: 193 stemmen
Crommen Julien: 180 stemmen
Croux Alfons: 146 stemmen
Verjans Jean: 129 stemmen
Borghs Karel: 101 stemmen
Thoelen Petrus: 73 stemmen
Verjans Julien: 71 stemmen

Van 01/1965 tot aan de fusie met Hoeselt in 1971 droeg Raskin Hubert de driekleur als laatste burgemeester van Romershoven, als zelfstandige gemeente. Schepenen waren Alfons Croux en Crommen Julien. De overige verkozenen namen de zitjes in als raadsleden.
**********
Voor de periode 1830 – 1970 heeft Romershoven 10 burgemeesters gehad. Renier Vanderlinden droeg de sjerp gedurende 43 jaar (van 1921 – 1964) en is daarmee de burgervader met het meest aantal dienstjaren.
Willem Vanderlinden zag als opvolger van Jan Ketelslegers zijn mandaat als dienstdoend burgemeester beperkt tot een paar weken in december 1895.




 
Bronnen:
Twee (gedeeltelijke) verslagen uit het archief van Willem Cosemans, ter beschikking gesteld door Mia Ketelslegers;
Familiekroniek Bollen;
Samenvatting familiekroniek Paquay 1986;
Samenvatting familiekroniek Paquay 2, 1986;
Heemkunde Limburg (Adm. Van het Kadaster), R. Nijssen;
Jos Jans (HGSG), burgemeesters periode 1845 – 1881;
Uitslagen gemeenteraadsverkiezingen Romershoven vanaf 1947: archieven gemeente Romershoven, inzage verleend door de gemeente Hoeselt.